Lotsverbetering (2000)

 
Driedelige documentaireserie van Maarten Schmidt & Thomas Doebele over de leerlingen van het VMBO (Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs) op Het Montessori College Oost in Amsterdam. Een drieluik over een generatie allochtone jongeren die zich een weg zoekt in onze samenleving.

De discussie over de multiculturaliteit van Nederland is de laatste maanden hoog opgelaaid.
Uit de talrijke ingezonden brieven, columns en discussieprogramma’s over oorzaken, gevolgen en remedies blijkt vooral een grote bezorgdheid. Allochtone kinderen starten al op het basis-onderwijs met een taalachterstand, scholen slagen er nauwelijks in hier iets aan te doen. Het aantal zwarte scholen blijft stijgen met het risico van een tweedeling in onze samenleving. Er dreigt een etnische onderklasse te ontstaan.

Het Montessori College Oost in Amsterdam is een “zwarte” school, vijfennegentig procent van de 1150 leerlingen is van allochtone, Antilliaanse of Surinaamse afkomst. Het merendeel van de allochtonen heeft een taal- en leerachterstand van twee of meerdere jaren.
Bovendien is het één van de drie scholen in Amsterdam met een ‘Eerste Opvang’ voor leerlingen die door gezinshereniging of om politieke redenen nog maar kort in Nederland verblijven.
De nieuwkomers vormen samen bijna de helft van het totaal aantal leerlingen en zijn verdeeld over 33 ‘eerste opvangklassen’ met elk hooguit 15 leerlingen. De meesten kunnen vaak nauwelijks lezen en schrijven, tien procent is analfabeet.
In het tweede en derde jaar oriënteren de leerlingen zich op een vakrichting, variërend van administratie, winkelpraktijk, dienstverlening, verzorging, tot timmeren, metaal, schilderen, elektro- en installatie- en motorvoertuigentechniek.
In het vierde jaar van de opleiding lopen de leerlingen stage in de gekozen vakrichting.
Voor het eerst moeten ze omgaan met strakke regels en hiërarchie en ervaren ze de realiteit van de wereld buiten school.

De makers portretteren een aantal leerlingen afkomstig uit verschillende culturen en met uiteenlopende achtergrond. Ze volgen de leerlingen tijdens de verschillende stadia van deze vierjarige Voorbereidende Beroeps Opleiding. Ze laten zien hoe enthousiast en gemotiveerd de leerlingen bij aanvang zijn. De nieuwkomers zitten vol idealen en dromen over een veelbelovende toekomst. Maar gaandeweg worden ze meer volwassen en moeten ze hun dromen en wensen aanpassen aan de mogelijkheden. De docenten zijn overwegend geduldig en enthousiast, maar in praktijk blijkt het niet altijd makkelijk deze jongeren voor te bereiden op een beroep en te blijven motiveren.


Deel 1: "Wie ben je en waar kom je vandaan"
Het eerste deel van Lotsverbetering laat zien hoe jonge nieuwkomers in de Eerste Opvang de eerste stappen zetten in ons onderwijs. Ze zijn om uiteenlopende redenen naar Nederland gekomen en soms gaan ze voor het eerst naar school.
Binnen twee tot drie jaar moeten ze Nederlands leren ter voorbereiding op de bovenbouw van het Voorbereidend Beroeps Onderwijs. Thuis en op school vertellen ouders en leerlingen over hun verwachtingen. Ze dromen over ‘een eigen bedrijf’ en willen ‘meester’ of ‘dokter’ worden.

Daal 2: "Wat wil je en wat kan je"
In het tweede deel van de serie oriënteren de leerlingen zich op een beroep. De wensen en verwachtingen van leerlingen en soms ook ouders zijn hoog.
De schooldecaan moet sommigen door taal- en leerachterstand teleurstellen. Voor het eerst ervaren de leerlingen dat hun toekomstplannen niet altijd tot de mogelijkheden behoren en moeten ze hun wensen aanpassen.

Deel 3: "Wat kan je en hoe nu verder"
In het slotdeel zoeken de leerlingen van het vierde jaar een stageplaats. De docenten doen er alles aan om te zorgen dat ze met een diploma op zak de school verlaten. De leerlingen doen hun eerste ervaring op met het beroep dat ze mogelijk na de opleiding zullen uitoefenen. Het blijkt vaak niet mee te vallen zich aan te passen aan de dagelijkse discipline of regels van de werkgever. De toekomst waar de jongeren aan het begin van hun opleiding van droomden, blijkt in de praktijk vaak anders uit te vallen dan verwacht.
 
Uitgezonden: april 2000, VPRO, 2x 58 & 75 minuten
Categorie: maatschappijbinnenland
 
 
Regie: Maarten Schmidt & Thomas Doebele.
Camera: Maarten Schmidt
Geluid: Thomas Doebele
 
 
© 2008 Maarten Schmidt & Thomas Doebele  Webdesign: Arnold Dikstaal  Webart: Thomas Schmidt Bezoekers: